10-2276 I CRvT

Onjuiste taxatiewaarde? Deskundigenbericht gelast. De vereniging van eigenaren van een appartementencomplex geeft opdracht tot taxatie aan een makelaar in verband met het voornemen om het gehele complex te verkopen aan een stichting. De makelaar waardeert het appartementsecht van klaagster op € 100.000. Voor dat bedrag verkoopt zijn aan de stichting. Nadien krijgt zij bericht dat de WOZ-waarde van haar flatwoning is vastgesteld op € 138.000. Van de stichting ontvangt zij op haar vragen informatie over de geschatte waardes van de andere appartementen. Een daarop door haar ingeschakelde andere makelaar komt op een waarde van € 110.400. Klaagster meent dat beklaagde heft toegerekend nar een zodanig bedrag dat dit paste in de totale koopsom die de stichting voor het complex over had. De Centrale Raad concludeert dat er enige twijfel is over het taxatierapport van beklaagde en besluit tot het uitbrengen van een deskundigenbericht. Download uitspraak (pdf) Uitspraak Centrale Raad 10-2276 II

De Centrale Raad van Toezicht geeft de volgende uitspraak in de zaak van:

Mevrouw L.E. VAN L.-S., wonende te S, appellante/klaagster,

tegen

F.N. DE K., destijds lid van de vereniging, thans aangesloten NVM Makelaar, gevestigd en kantoorhoudende te H, beklaagde.

1.             Verloop van de procedure
1.1         Op 26 oktober 2008 heeft appellante bij de Raad van Toezicht Hilversum een klacht ingediend tegen beklaagde. Deze heeft bij beslissing van 10 februari 2009, verzonden op 10 februari 2009, op die klacht beslist. In deze beslissing is de tegen beklaagde ingediende klacht ongegrond verklaard. Appellante is bij brief van 5 maart 2009 tijdig van deze beslissing in hoger beroep gekomen.
1.2         In haar brief van 23 maart 2009 heeft appellante de gronden aangevoerd waarop haar hoger beroep is gebaseerd.
1.3         Beklaagde heeft in zijn verweerschrift van 25 mei 2009 verweer gevoerd in hoger beroep.
1.4         Ter zitting van 15 september 2009 van de Centrale Raad van Toezicht zijn verschenen:
-appellante in persoon vergezeld van de heer drs. K.F. J.;
-beklaagde in persoon bijgestaan door mr. G.I. Beij.
1.5         Partijen zijn door de Centrale Raad van Toezicht gehoord en hebben hun standpunten nader toegelicht. Drs. J. heeft zich daarbij bediend van een pleitnotitie. Door middel van een telefaxbericht van 18 september 2009 is door appellante nog een taxatierapport in het geding gebracht. Bij brief van 15 februari 2010 heeft beklaagde op de inhoud daarvan gereageerd. Deze brief is doorgeleid aan appellante. De Centrale Raad van Toezicht heeft vervolgens in raadkamer beslist.

2.             De feiten
2.1         Als gesteld en erkend, dan wel niet of onvoldoende weersproken, alsmede op grond van de inhoud van de overgelegde bescheiden, voorzover niet betwist, staat het navolgende vast.
2.2         Appellante woont in het appartement gelegen aan de V-straat 30 in S. Het appartement is een onderdeel van een appartementengebouw dat bestaat uit 63 appartementen, 43 garages en 23 bergingen. De Vereniging van Eigenaren geeft in 2007 opdracht aan beklaagde om de appartementen te taxeren in verband met het voornemen om het gehele appartementengebouw te verkopen aan de Stichting Pro Senectute. Deze heeft zich bereid verklaard om voor het gehele appartementengebouw een bedrag van € 8.000.000 te betalen.
2.3         Beklaagde taxeert de waarde in het economisch verkeer van het appartementsrecht van appellante op € 100.000. In het taxatierapport van 5 december 2007 vermeldt beklaagde dat het doel daarvan is het vaststellen van de waarde in verband met een te nemen verkoopbeslissing. Hij omschrijft het appartement als een tweekamerhoekflatwoning met balkon. Hij vermeldt voorts dat onderdeel van het appartementsrecht een in de parkeerkelder gelegen garage is. De woonoppervlakte berekent beklaagde op 69 m² en de balkonoppervlakte op 13 m². De staat van onderhoud omschrijft beklaagde als “deels gemoderniseerd”.
2.4         Appellante verkoopt haar appartementsrecht voor het door beklaagde getaxeerde bedrag van € 100.000 aan de Stichting Pro Senectute. Zij draagt op 19 maart 2008 de eigendom daarvan over. Nadien ontvangt appellante een bericht dat per 1 januari 2007 de WOZ-waarde is gesteld op € 138.000.
2.5         Appellante stelt vervolgens aan de Stichting Pro Senectute vragen over de gang van zaken en ontvangt van deze een door beklaagde opgesteld overzicht met betrekking tot de door hem uitgevoerde taxaties van de appartementen. Door dit overzicht verkrijgt appellante inzicht in de door beklaagde getaxeerde waarden van de andere appartementen, de door beklaagde daarbij gehanteerde systematiek en de door hem bij zijn waardebepaling in aanmerking genomen factoren.
2.6         In haar brief van 5 juli 2008 aan beklaagde stelt appellante dat zij op basis van de door haar van de Stichting Pro Senectute ontvangen informatie concludeert, dat beklaagde de “basiswaarde” onjuist heeft bepaald op het punt van de vierkante meterprijs nu deze 50.1% afwijkt van de vierkante meterprijs die beklaagde heeft gehanteerd met betrekking tot de appartementen die door de gemeente S als referentieobject zijn gebruikt bij de bepaling van de WOZ-waarde. In zijn brief van 14 juli 2008 aan appellante geeft beklaagde een toelichting op de wijze waarop hij uitvoering heeft gegeven aan zijn taxatieopdracht. Beklaagde deelt mee dat hij de taxaties op een modelmatige manier heeft uitgevoerd en door hem op basis van acht factoren de “basiswaarde” in vierkante meterprijs is vastgesteld van gelijksoortige appartementen gelegen aan de voorzijde en aan de achterzijde van het appartementengebouw. Beklaagde verklaart voorts dat door hem bij de bepaling van de “basiswaarde” kadastrale gegevens zijn betrokken die zijn ontleend aan de gedurende de jaren 2004, 2005 en 2006 uitgevoerde verkooptransacties met betrekking tot in het appartementengebouw gelegen appartementen.
2.7         In opdracht van appellante taxeert een in Hilversum gevestigde makelaar het door haar bewoonde appartement. In zijn taxatierapport van 16 september 2009 vermeldt deze makelaar met betrekking tot de doelstelling van het taxatierapport het navolgende:“Het verschaffen van inzicht in de waarde van bovengenoemde appartement door middel van een relatieve taxatie. De vraagstelling luidt op hoeveel x het appartement 201 wordt getaxeerd in vergelijking met appartement 202 wanneer de waarde in het maatschappelijk verkeer van het appartement 202 op x wordt vastgesteld en in de feitelijke toestand waarin beide appartementen zich thans bevinden.”
Met betrekking tot de waardering vermeldt de makelaar het navolgende:“Rekeninghoudende met de stand, de ligging en verdere relevante factoren wordt aan het vorengenoemde appartement de volgende waarde in het economisch verkeer toegekend:
Op basis van de argumentatie wordt de volgende taxatiewaarde coëfficiënt aangehouden: Appartement 201 wordt door ondergetekende op 0,4 x de waarde van appartement 202 gesteld.
Gegeven de taxatiewaarde voor appartement 202 van 276.000,- euro is de waarde van appartement 201 op grond van de waardecoëfficiënt 110.400,- euro.”

3.             De klacht
3.1         De klacht, zoals deze door de Raad is samengevat, tegen welke samenvatting geen bezwaar is gemaakt, houdt het navolgende in.
3.2         Appellante verwijt beklaagde dat deze niet in redelijkheid tot zijn waardering heeft kunnen komen. Appellante wijst in dat verband op het feit dat beklaagde bij de waardering van een naastgelegen appartementsrecht een “basiswaarde” per vierkante meter heeft gehanteerd die 2.38 maal hoger is dan de “basiswaarde” die beklaagde heeft toegepast ten aanzien van het appartementsrecht van appellant.

4.             Het hoger beroep
4.1         Appellante heeft in hoger beroep, samengevat en zakelijk weergegeven, het navolgende aangevoerd.
4.2         In aanmerking genomen de door beklaagde vermelde opbrengsten die in het verleden zijn gerealiseerd bij de verkoop van andere appartementen valt weinig af te dingen op de taxatie van beklaagde. De kritiek van appellante richt zich echter op de door beklaagde toegepaste verlaging van de taxatiewaarden met het doel om te bereiken dat de som van de getaxeerde waarden van alle appartementen binnen de koopsom van € 8.000.000 te brengen. Gezien de aard en ligging van het appartementengebouw was dit een laag bedrag en een mogelijke korting had dan ook pondspondsgewijze moeten worden toegepast.
4.3         Beklaagde heeft geen rekening gehouden met de unieke ligging van het appartement in het gebouw. De in verband daarmee in aanmerking genomen compensatie van € 3.500 is veel te laag. De getaxeerde vierkante meterprijs van het appartement van appellante (€ 1.050) is 58% lager dan de bij de taxatie van het tegenovergelegen appartement gehanteerde vierkante meterprijs (€ 2.500). Ten onrechte is de Raad van Toezicht aan dit ook ter zitting aan de orde gekomen aspect voorbijgegaan. Indien de vergelijking wordt gemaakt met andere appartementen dan zijn de door beklaagde getaxeerde getallen evenmin juist. De door beklaagde aan appellante veroorzaakte schade beloopt € 112.125.

5.             Het verweer
5.1         Beklaagde heeft in hoger beroep, samengevat en zakelijk weergegeven, het navolgende aangevoerd.
5.2         Anders dan appellante heeft gesteld is het aan de achterzijde gelegen appartement 201 met een oppervlakte van 69 m² niet te vergelijken met het aan de voorzijde gelegen appartement 202 met een oppervlakte van 103 m².
5.3         In de periode 2004-2007 zijn aan de achterzijde gelegen vergelijkbare appartementen niet voor hogere bedragen verkocht dan voor € 100.000. In 2005 is een aan de voorzijde van het gebouw gelegen appartement van 103 m² tot tweemaal toe verkocht voor € 260.000. Op basis van deze referentiebedragen valt weinig op de taxatie van beklaagde af te dingen.
5.4         Aan het door appellante na de behandeling ter zitting nog in het geding gebrachte taxatierapport moet worden voorbijgegaan ondermeer omdat de desbetreffende makelaar geen gangbare taxatiemethodiek heeft gehanteerd.

6.             Beoordeling van het geschil in hoger beroep
6.1         Door het hoger beroep ligt de klacht in volle omvang ter beoordeling aan de Centrale Raad van Toezicht voor. Artikel 92 van de statuten van de NVM, die met ingang van 1 januari 2009 van kracht zijn, bepaalt dat ondermeer zaken met betrekking tot het tuchtrecht die aanhangig zijn op de dag voor het in werking treden van de gewijzigde statuten, worden afgehandeld overeenkomstig de op dat moment geldende regels en procedures door de toen daartoe bevoegde instanties. Artikel 92 van de statuten die op 15 januari 2010 zijn gepasseerd door notaris mr. Flokstra en nadien in werking zijn getreden, kent een vergelijkbare bepaling. Aangezien de klacht tegen appellant is ingediend op 7 november 2007 is de vóór 1 januari 2009 geldende regelgeving van de NVM van toepassing.
6.2         Uitgangspunt bij de door een makelaar uitgevoerde taxatie is dat in beginsel over de hoogte daarvan slechts kan worden geklaagd indien een makelaar in redelijkheid niet tot een bepaalde taxatie of waardering heeft kunnen komen en hij daarbij niet de zorgvuldigheid heeft betracht die van hem mocht worden verwacht.
6.3         In Regel 1 van de Erecode is, voorzover hier aan de orde, de navolgende bepaling opgenomen:
“Een NVM-lid is zich bewust van het belang van zijn functie in het maatschappelijk verkeer. Hij oefent deze naar eer en geweten en betrouwbaar, deskundig en onafhankelijk van anderen uit en streeft naar kwaliteit in zijn dienstverlening.”
Hierin ligt besloten dat de makelaar zich er rekenschap van moet geven dat opdrachtgevers en derden op basis daarvan vérgaande beslissingen kunnen nemen en vaak nemen. Dit brengt mee dat aan de wijze van totstandkoming en de inhoud van taxatierapporten, waaronder het daarin gegeven waardeoordeel, hoge eisen gesteld mogen worden omdat men in het maatschappelijk verkeer op deze taxatierapporten moet kunnen afgaan.
6.4         Appellante is van mening dat beklaagde haar appartement met garage op een te laag bedrag heeft getaxeerd. Appellante betoogt onder meer dat beklaagde niet zozeer de economische waarde heeft getaxeerd, maar een waarde heeft herleid uit een totale koopsom voor het gehele complex. Ter onderbouwing heeft appellante onder meer gewezen op de grote prijsverschillen met andere appartementen in het complex en op het taxatierapport van makelaar H. Op dit laatste taxatierapport heeft appellante tijdens de mondelinge behandeling bij de Centrale Raad van Toezicht een beroep gedaan en heeft appellante dit rapport overeenkomstig de gemaakte afspraken na de zitting aan de secretaris van de Centrale Raad van Toezicht toegezonden. Beklaagde is in de gelegenheid gesteld op dat taxatierapport van H te reageren.
6.5         De Centrale Raad van Toezicht is voorshands van oordeel dat gelet op onder meer het taxatierapport van H er enige twijfel is of beklaagde De K in redelijkheid heeft kunnen oordelen dat de waarde van het appartement met garage van appellante in het economisch verkeer naar de stand van de markt op 5 december 2007 op € 100.000,00 kan worden gesteld.
De Centrale Raad van Toezicht is voorts van oordeel dat het overgelegde taxatierapport van makelaar H daarvoor geen beslissend bewijs biedt. In dat rapport wordt niet de waarde in het economisch verkeer op 5 december 2007 bepaald, maar wordt aan de hand van de door De K geschatte waarde van het appartement 202 nagegaan of de waarde van het appartement van appellante juist is. Voorzover deze methodiek al juist is, laat deze methodiek onder meer de mogelijkheid open dat De K wel de economische waarde van het appartement met garage van appellante juist heeft gewaardeerd, maar de economische waarde van het appartement 202 te hoog heeft ingeschat.
6.6         Het ten deze van toepassing zijnde Reglement Tuchtrechtspraak NVM, zoals dat luidt vanaf 1 januari 2005, staat in de artikelen 49 jo 29 toe dat deskundigen door de Centrale Raad van Toezicht worden gehoord. Nu de tekst niet is beperkt tot partijdeskundigen verstaat de Centrale Raad van Toezicht deze regeling aldus, dat daaronder ook is begrepen dat zij een deskundige kan benoemen. Van deze bevoegdheid zal de Centrale Raad van Toezicht gelet op de aard van het geschil en de door beide partijen overgelegde taxatierapporten gebruik maken.
6.7         De procedurele gang van zaken is verder aldus.
Het is aan appellante om aannemelijk te maken dat beklaagde in redelijkheid niet tot zijn taxatie van haar appartement met garage heeft kunnen komen, zodat appellante het voorschot van de door de Centrale Raad van Toezicht benoemde deskundige heeft te dragen. Indien appellante uiteindelijk in het ongelijk wordt gesteld, blijven deze kosten voor haar rekening. In geval appellante uiteindelijk in het gelijk wordt gesteld zullen deze kosten ten laste van beklaagde komen en zal appellante het voorschotbedrag terugontvangen. Appellante heeft het voorschot van deze kosten binnen vier weken na heden over te maken op de derdenrekening van de secretaris bij de Centrale Raad van Toezicht onder vermelding van NVM-Van L./De K. In geval appellante nalaat het voorschot tijdig over te maken, zal de Centrale Raad van Toezicht zonder verdere behandeling een eindbeslissing geven.
In geval appellante het voorschot tijdig overmaakt, zal de secretaris beide partijen daarover berichten en de deskundige de stukken van deze zaak toezenden met het verzoek een taxatierapport uit te brengen. Partijen zijn gehouden al hun medewerking aan de deskundige te verlenen. De deskundige brengt aan de Centrale Raad van Toezicht zijn taxatierapport uit, waarin tevens wordt beschreven op welke wijze de deskundige zijn werkzaamheden heeft verricht. De deskundige dient beide partijen in de gelegenheid te stellen aan hem hun standpunt kenbaar te maken. Nadat het taxatierapport van de deskundige is uitgebracht, stelt de secretaris beide partijen in de gelegenheid daarop hun opmerkingen te maken, waarbij beide partijen tevens kunnen aangeven of zij nog een mondelinge behandeling wensen.
6.8         De Centrale Raad van Toezicht houdt iedere verdere beslissing aan.

7.             Beslissing in hoger beroep
7.1         De Centrale Raad van Toezicht benoemt tot deskundige makelaar G. W., kantoorhoudende aan de L-straat 42, te Soest teneinde aan de Centrale Raad van Toezicht advies uit te brengen over de waarde in het economisch verkeer van de 2 kamerhoekflatwoning met balkon aan de V-straat 30 flatnummer 201 te S met garage 18 op 5 december 2007.
7.2         De Centrale Raad van Toezicht bepaalt het voorschot van de kosten van de deskundige op € 595 inclusief BTW, welk bedrag appellante binnen drie weken na heden heeft over te maken op de derdengeldrekening met nummer 26.07.88.988 van Pot Jonker Seunke Advocaten N.V. te Haarlem o.v.v. 87072 Be.
7.3         Bepaalt dat de deskundige eerst zijn werkzaamheden aanvangt nadat het voorschot door appellante is gestort en de secretaris beide partijen en de deskundige daarover heeft bericht.
7.4         Bepaalt dat de secretaris aan de deskundige alle stukken zal toezenden nadat het voorschot is ontvangen.
7.5         Bepaalt dat de deskundige beide partijen in de gelegenheid stelt hun bevindingen op de door hem bepaalde wijze aan hem kenbaar te maken.
7.6         Bepaalt dat de secretaris het taxatierapport van de deskundige aan beide partijen zal toezenden met het verzoek hun bevindingen binnen 3 weken daarna kenbaar te maken, waarbij tevens kan worden aangegeven of één van beide partijen een voortgezette mondelinge behandeling wenst.
7.7         Houdt iedere verdere beslissing aan.

Aldus gewezen te Amersfoort op 4 maart 2010 door mr. D.H. de Witte, voorzitter, mr. K.E. Mollema, mr. J.T. Anema, R. Wijmenga en F.J. van der Sluijs in aanwezigheid van en gehoord het advies van mr. J.A. van den Berg, secretaris en ondertekend op 9 augustus 2010.